Առաջադրանքներ(Կապի տեսակ)

1. Որոշել կապի տեսակը

Գրիր՝ իոնական է, կովալենտ (բևեռային/ոչ բևեռային), թե մետաղական՝

• NaCl → իոնական H₂ → կովալենտ ոչ բևեռային HCl → կովալենտ բևեռային CaO → իոնական O₂ → կովալենտ ոչ բևեռային Fe → մետաղական

2. Լրացնել աղյուսակը

Նյութ	Կապի տեսակ
CO₂	կովալենտ բևեռային
KBr	իոնական
NH₃	կովալենտ բևեռային
MgO	իոնական

3. Գրիր՝ ճիշտ է, թե սխալ․

 .Իոնական կապը առաջանում է երկու ոչ մետաղների միջև
սխալ
.Կովալենտ կապը առաջանում է էլեկտրոնների փոխանակմամբ
սխալ
.Մետաղական կապում էլեկտրոնները ազատ են շարժվում
ճիշտ
.H₂-ում կապը բևեռային է
սխալ

4. Ասա տարբերությունները՝

• Իոնական կապ և Կովալենտ կապ
• Կովալենտ բևեռային և ոչ բևեռային
  
  Իոնական և Կովալենտ
• Իոնական → էլեկտրոնը տրվում/ընդունվում է
• Կովալենտ → էլեկտրոնները կիսվում են
• Բևեռային և ոչ բևեռային
• Բևեռային → էլեկտրոնները անհավասար են բաշխված
• Ոչ բևեռային → հավասար են բաշխված

5. Ինչու է NaCl-ում կապը իոնական

NaCl-ում կապը իոնական է, որովհետև Na-ն տալիս է էլեկտրոն, Cl-ը՝ ընդունում։

6. Ինչու է H₂O-ում կապը բևեռային կովալենտ

H₂O-ում կապը բևեռային է, որովհետև էլեկտրոնները ավելի մոտ են O-ին։

7. Ինչու են մետաղները լավ հաղորդում էլեկտրական հոսանք
Մետաղները լավ են հաղորդում հոսանք, որովհետև էլեկտրոնները ազատ են շարժվում։

8. Տրված են նյութեր՝
Na₂O, CH₄, HF, Al

Na2O	իոնական
CH4	կովալենտ ոչ բևեռային
HF	կովալենտ բևեռային
AI	մետաղական

Ձայնարկությունը որպես խոսքի մաս

ՁԱՅՆԱՐԿՈՒԹՅՈՒՆ
Կան բառեր, որոնք արտահայտում են  խոսողի զգացական վերաբեր-
մունքը, ինչպես նաև կոչ, նմանաձայնություն։ Խոսողի զգացական վերաբեր-
մունքը, ինչպես նաև կոչ կամ նմանաձայնություն արտահայտող բառերը կոչվում
են ձայնարկություններ։ Ձայնարկություններ են հետևյալ բառերը՝ վա՜յ, օ՜ֆ, հե՜յ, խը՜շշ և այլն։

Ձայնարկությունները բաժանվում են երեք տեսակի՝զգացական,

կոչական և նմանաձայնական (կամ բնաձայնական)։
Զգացական են այն ձայնարկությունները, որոնցով խոսողն արտահայտում է
իր զգացական վերաբերմունքը, օրինակ՝ ա՜խ, պա՜հ, ջա՜ն, վա՜խ, ո՜ւխ և այլն։
Կոչական են այն ձայնարկությունները, որոնց միջոցով խոսողը փորձում է
կանչել որևէ մարդու կամ կենդանու կամ էլ հրավիրել նրա ուշադրությունը,
օրինակ՝ է՜յ, էհե՛յ, տո՛, ջո՜ւ-ջո՜ւ, փի՜շտ և այլն։
Նմանաձայնական ձայնարկություններով խոսողը փորձում է արտահայտել
բնության մեջ եղած ձայները, օրինակ՝ խը՜շշ, բը՜զզ, ծի՜վ-ծի՜վ, ճը՜ռռ և այլն։
Ձայնարկությունները նախադասության մյուս բառերից սովորաբար անջատ-
վում են ստորակետով, և նրանց վրա դրվում է բացականչական նշան կամ շեշտ։
Ձայնարկությունների մի մասը բազմիմաստ է։ Օրինակ՝ վա՜յ ձայնարկության
միջոցով խոսողը կարող է արտահայտել զարմանք, ուրախություն, վախ, զայրույթ
և այլն։ Ձայնարկություններից կարող են կազմվել այլ խոսքի մասեր, օրինակ՝
խը՜շշ — խշշալ (բայ) – խշշոց (գոյական) – խշշուն (ածական)։ Ձայնարկությունները
նախադասության անդամ չեն համարվում։

Առաջադրանքներ`
1. Գրե՛լ երեք այնպիսի ձայնարկություն, որոնցով հնարավոր
լինի կազմել այլ խոսքի մասեր։

խշշ – խշշալ, խշշոց
բզզ – բզզալ, բզզոց
ճռռ – ճռռալ, ճռռոց

2. Գտնե՛լ ձայնարկությունները (առոգանության նշանները
դրված չեն) և խմբավորե՛լ ըստ տեսակների։
Վայ, խշշալ, ձայն տալ, ծուղրուղու, հեյ, հարայ կանչել, ճռռոց, օֆ, քչքչոց,
ծիվ-ծիվ, բզզոց, ախ, վաշ-վիշ, ճռվողյուն, ուխայ, թրըխկ, շրխկոց։

Զգացական – վայ, օֆ, ախ, ուխայ
Կոչական – հեյ
Նմանաձայնական – ծուղրուղու, ծիվ-ծիվ, վաշ-վիշ, թրըխկ

3.Յուրաքանչյուր շարքում ընդգծիր երեք ձայնարկություն, որոշի’ր տեսակը:

Մի՞թե, օխա՜յ, հա՜յ, ե՞րբ, տը՜զզ, չէ՛

է՛հ, որքա՜ն, ծո՛, ո՛չ, խը՜շշ, չէ՞ որ

այնպե՜ս, պահո՜, այո, չու՛, չլինի՞ թե, բը՜ռռ:

օխայ – զգացական
հայ – կոչական
տզզ – նմանաձայնական

էհ – զգացական
ծո – կոչական
խշշ – նմանաձայնական

պահո – զգացական
չու – կոչական
բռռ – նմանաձայնական

4.Գրիր այն ձայնարկությունները, որոնցից կազմվել են հետևյալ բառերը:

չրխկալ – չրխկ
ծվծվալ – ծիվ-ծիվ
կռկռոց – կռկռ
վայել – վայ
թշթշոց – թշթշ
ծլնգոց – ծլնգ
թրխկոց – թրխկ
տզզոց – տզզ
թխկոց – թխկ
բզզալ – բզզ
շրխկան – շրխկ

5. Բառաշարքերի դիմաց գրի’ր ձայնարկության տեսակը: 

Ա. ուհ, օհ, վույ, ուֆ, ախ, ուռա, օյ, հայ, յա

Բ.հեյ, հարայ, ըհը, հոպ, տո, այ

Գ.ղա-ղա, կըռ, փըրխկ, ջու-ջու, բըզզ, խըշշ, տըզզ,

Ա – զգացական
Բ – կոչական
Գ – նմանաձայնական

6. Դարձվածաբանական բառարանից վայ, ախ, հարայ ձայնարկություններով դուրս գրի’ր դարձվածքներ և նշի’ր նրանց արտահայտած նշանակությունները:

վայ քեզ – զարմանք կամ ցավ
ախ ու վախ – տխրություն
հարայ տալ – օգնություն կանչել

Բազմություններ 0.6 0.4 2026

1․ գտեք 50 ից փոքր բնական թվերի քանակը որոնք բաժանվում են և 4-ի և 5-ի
20, 40
2․ գտեք 100 ից փոքր բնական թվերի քանակը որոնք բաժանվում են կամ 2-ի, կամ 3-ի, կամ 4-ի, կամ 5-ի
{2, 3, 4, 5}
2 = 2 – 4 – 6 – 8 – 10 – 12 – 14 – 16 – 18 – 20 – 22 – 24 – 26 – 28 – 30 – 32 – 34 – 36 – 38 – 40 – 42 – 44 – 46 – 48 – 50 – 52 – 54 – 56 – 58 – 60 – 62 – 64 – 66 – 68 – 70 – 72 – 74 – 76 – 78 – 80 – 82 – 84 – 86 – 88 – 90 – 92 – 94 – 96 – 98

3 = 3 – 6 – 9 – 12 – 15 – 18 – 21 – 24 – 27 – 30 – 33 – 36 – 39 – 42 – 45 – 48 – 51 – 54 – 57 – 60 – 63 – 66 – 69 – 72 – 75 – 78 – 81 – 84 – 87 – 90 – 93 – 96 – 99

4 = 4 – 8 – 12 – 16 – 20 – 24 – 28 – 32 – 36 – 40 – 44 – 48 – 52 – 56 – 60 – 64 – 68 – 72 – 76 – 80 – 84 – 88 – 92 – 96

5 = 5 – 10 – 15 – 20 – 25 – 30 – 35 – 40 – 45 – 50 – 55 – 60 – 65 – 70 – 75 – 80 – 85 – 90 – 95
3․ գտեք 150 ից փոքր բնական թվերի քանակը որոնք բաժանվում են և 3-ի և 7-ի միաժամանակ
4․ գտնել 100 ից փոքր թվերի քանակը որոնք բաժանվում են 2-ի, կամ 3-ի, բայց չեն բաժանվում 6ի