Լեզվական աշխատանք

280. Նախադասությունները լրացրո՛ւ: Գրածդ բայերն ընդգծիր:

Աշխարհը շատ ուրախ կլինի, եթե արևը շատ լինի։
Մարդիկ շատ բարի կլինեն, եթե նրանցել նմանապես վերաբերվեն:
Ապրելը շատ անհետաքրքիր կլինի, եթե ընկերներ չլինեն:
Նրա աչքի լույսը կդառնաս, եթե լավ սովորես:

281. Նախադասությունները լրացրո՛ւ: Գրածդ բայերն ընդգծի՛ր:

Աշխարհը շատ տխուր կլինի, եթե ֆուտբոլ չլինի:
Ամեն օր դպրոց գալը տոն կլինի, եթե դասեր չլինի:
Աշխարհում ամենաերջանիկ մարդը կլինեմ, եթե հարուստ լինեմ:
Փողոցում ոչ մի ավտոմեքենա չի լինի, եթե փոխոց չլինի:

282. Նախադասությունները լրացրո՛ւ: Գրածդ բայերն ընդգծի՛ր:

Եթե ոչ մեկին ոչինչ չարգելեն, ապա մարդիկ ամեն ինչ կանեն:
Եթե մարդիկ լաց լինելն ու ծիծաղելը մոռանան անզգա կլինեն:
Եթե մեր գրադարանի բոլոր գրքերը կարդաս, դու խելացի կլինես:
Եթե դպրոցական օրենքները աշակերտները հաստատեն, օրենք չի լինի:

283. Նախադասությունները լրացրո՛ւ: Գրածդ բայերն ընդգծի՛ր:

Եթե տիեզերագնաց դառնամ, ապա կգառնամ առաջին աշակերդը ով թռել է տիեզերք:
Եթե իմ բոլոր երազանքներն իրականանան, ես կոգնեմ աղքատ մարդկանց:
Եթե նախօրոք ամեն ինչ հայտնի լինի, ապա բոլորը ինչ որ նոր բան կսարքեն:
Եթե ժամանակ ունենամ, ես ամեն ինչ կունենամ:

Իմ կազմած առաջանդրանքները
Եթե ես հարուստ լինեի, ապա ………………..:
Եթե միշտ ուրախ լինեի, ես ………………….:
Եթե աշխարհում մենակ լինեի, ես ……….:
Եթե աղքատ լինեի, ես …………………………..:

Իմ ընկերոջ առաջանդրանքները (Գոռ Մարուքյան)

Եթե ծնողներիցս հեռու ապրեմ, ես կլինեմ մենակ։
Եթե դպրոց չլիներ, ես կուրախանայի։
Եթե արձակուրդ չլիներ, ես կգժվեի։
Եթե ես հարուստ լինեի, ես մարդկանց տներ կառնեի։

Շավարշ Կարապետյան

Ով է նա

Խորհրդային Միության տարիներին Շավարշ Կարապետյանը եղել է ջրասուզալող սպորտաձեւում աշխարհի 17-ակի չեմպիոն Հայաստանից։ Որպես մարմնամարզիկ իր գրանցած հաջողություններով հանդերձ՝ նա գերազանցապես հայտնի է իր աներեւակայելի հերոսությամբ։

1976թ. սեպտեմբերյան մի օր, վարժանքի դուրս գալով, Շավարշը լսեց, թե ինչպես տրոլեյբուսը դուրս եկավ երթուղուց եւ ընկավ Երեւանյան լճի պաղ ջրերը։ Այն դեռ սուզվելու ընթացքում էր, երբ նա արագորեն հանեց շորերն ու նետվեց ջուրը։ Հենց որ տրոլեյբուսը հասավ լճի հատակին, նա ջարդեց դրա ետեւի ապակին ու սկսեց հերթով, մեկ առ մեկ, դուրս բերել ուղեւորներին։ Մոտ քսան րոպեում նա հասցրեց հանել 30 մարդու, որոնցից միայն 20-ը ողջ մնաց։ Մի քանիսն արդեն մահացած էին, երբ նա կարողացել էր հասնել նրանց։

Իր անձնվեր քայլի հետեւանքով Շավարշը վարակվեց թոքաբորբով, իսկ կոտրված ապակուց առաջացած վերքերը հանգեցրին արյան վարակման։ Մի քանի շաբաթ նա ծանր դրությամբ պառկեց հիվանդանոցում, սակայն, ի վերջո, կազդուրվեց։ Բժշկի խոսքերով՝ նա ապրեց միայն իր բացառիկ ֆիզիկական մարզվածության շնորհիվ։

Կարապետյանի վնասվածքները նրան թույլ չտվեցին շարունակել մարմնամարզիկի իր կարիերան, եւ նա ստիպված եղավ թողնել սպորտը։ Տարիներ անց, քաղաքում քայլելիս նա տեսնում է այրվող մի շենք եւ, կրկին առանց հապաղելու, կրկին նետվում օգնության եւ փրկում բազմաթիվ բնակիչների։ Այս դեպքում էլ նա կրկին վերքեր է ստանում եւ հոսպիտալացվում։

2014թ. Օլիմպիական խաղերի կրակի վազարշավի տասը ջահակիրներից մեկը Շավարշ Կարապետյանն էր։

Լեզվական աշխատանք

263. Գրի՛ր, թե յուրաքանչյուր նախադասության մեջ գործողությունը ե՞րբ է կատարվում, և ընդգծի՛ր այն բառը, որ հուշեց:

            Օրինակ՝
Պատմություն եմ գրում ձկների մասին: – Հիմա:

            Դելֆինների մասին ամեն ինչ ուզում եմ իմանալ: – անցյալ
            Նրանց մասին նոր գիրք է հրատարակվելու: – ապագա
            Դելֆինների կանչերը կուսումնասիրեմ ու ամեն ինչ կհասկանամ: – ապագա
            Այդ դելֆինը մի տղայի հետ իսկական ընկերություն էր անում: – անցյալ
            Այդ գիտնականը զբաղվում է ծովային փոքրիկ, բայց մոլեգին մի ձկնիկի՝ «ծովային սատանայի»  ուսումնասիրությամբ: – ներկա

264. Պարզի՛ր, թե տրված բառախմբերն ի՞նչ սկզբունքով են կազմված:

            Ա. Շողում է, գտնում եք, վազում եմ, բերում եք, քշում է, կանչում եք, հիշում ենք,   գտնում են:
            Բ. Շողում էր, գտել եք, վազեց, բերեցիր, քշում էի, կանչել եք, հիշեցինք, գտանք:
            Գ. Շողալու է, գտնելու եք, վազեմ, կբերես, քշելու եմ, կկանչեք, պիտի հիշենք,          գտնեն:
Ա բառախմբում ներկա ժամանակն է։ Բ բառախմբում անցյալ ժամանակն է։ Գ բառախմբում ապագա ժամանակն է։

265. Նախադասությունը լրացրո՛ւ:

            Բայն ունի երեք ժամանակ՝ անցյալ, ներկա և ապագա:

269. Տեքստը փոխի՛ր՝ սկսելով այսպես. «Աչքերը բողոքում են ….»: Տեքստի արտահայտած մտքի մեջ ի՞նչ փոխվեց:

Աչքերը բողոքեցին, որ իրենք դեմքի վրա բոլորից բարձր են, բայց ամեն մի քաղցր բան, ասենք մեղրը, բաժին է ընկնում ո՛չ թե իրենց, այլ բերանին: Բայց երբ մարդը նրանց մեղր տվեց, աչքերը կսկծացին ու արցունքոտվեցին:

Աչքերը բողոքում են, որ իրենք դեմքի վրա բոլորից բարձր են, բայց ամեն մի քաղցր բան, ասենք մեղրը, բաժին է ընկնում ո՛չ թե իրենց, այլ բերանին: Բայց երբ մարդը նրանց մեղր է տալիս, աչքերը կսկծում են ու արցունքոտվում են:

271. Փակագծերում տրված բայերը գրի՛ր պահանջված ձևով:

Ծարավ ագռավը թռավ կճուճի մոտ ջուր խմելու: Կտուցը ջրին որ չհասավ, (փորձել) կճուճը թեքել: Բայց կճուճն ամուր կանգնել էր տեղում, ու ագռավը թեքել չկարողացավ: Նա մի քիչ (մտածել) ու մանր քարեր (լցնել) կճուճի մեջ: Ջուրը (բարձրանալ), (հասնել) կճուճի բերանին: Ու ագռավը հագեցրեց ծարավը:

Ծարավ ագռավը թռավ կճուճի մոտ ջուր խմելու: Կտուցը ջրին որ չհասավ, փորձեց կճուճը թեքել: Բայց կճուճն ամուր կանգնել էր տեղում, ու ագռավը թեքել չկարողացավ: Նա մի քիչ մտածեց ու մանր քարեր լցրեց կճուճի մեջ: Ջուրը բարձրացավ, հասավ կճուճի բերանին: Ու ագռավը հագեցրեց ծարավը:

274. Տեքստը փոխիր՝ սկսելով այսպեսՀին ժամանակներում հույները կոչվում էին հելլեններ ….»:

Հին ժամանակներում հույները կոչվեցին հելլեններ, իսկ նրանց երկիրը՝ Հելլադա:
Հելլենները փոքր ժողովուրդ էին: Նրանք ապրեցին բաժան- բաժան: Յուրաքանչյուր քաղաք ներկայացրեց մի ինքնիշխան պետություն՝ տարբեր օրենքներով ու սահմաններով: Սպարտան ամենանշանավոր քաղաքներից մեկն էր: Սպարտացիները կոչվեցին նաև լակոններ՝ իրենց ապրած վայրի անունով: Սպարտացիները սեղմ ու հակիրճ խոսեցին: Այն ժամանակներից սկսած՝ սեղմ խոսակցության ոճը կոչվեց լակոնական:

Հին ժամանակներում հույները կոչվում էինհելլեններ, իսկ նրանց երկիրը՝ Հելլադա:
Հելլենները փոքր ժողովուրդ էին: Նրանք ապրում էին բաժան- բաժան: Յուրաքանչյուր քաղաք ներկայացնում էր մի ինքնիշխան պետություն՝ տարբեր օրենքներով ու սահմաններով: Սպարտան ամենանշանավոր քաղաքներից մեկն էր: Սպարտացիները կոչվում էին նաև լակոններ՝ իրենց ապրած վայրի անունով: Սպարտացիները սեղմ ու հակիրճ խոսում էին: Այն ժամանակներից սկսած՝ սեղմ խոսակցության ոճը կոչվեց լակոնական:

Հսկան

Առաջադրանքներ

1․Բնութագրեք հսկայի մորը, ձեր խոսքը հիմնավորեք տեքստից դուրս բերված հատվածներով։
Մայրը շատ հանգիստ էր և պատերազմ չէր ուզում։
2․ Ի՞նչ սովորեցրեց ձեզ բալլադը։
Որ ավելի լավ է լինել հանգիստ քան լինել կռվարար։
3․ Սևով նշված բայերի դեմքը, թիվը, ժամանակը գրեք։
Չեմ ճանաչում-3-րդ, հոգնակի, ներկա։
Գան-3-րդ, հոգնակի, ներկա։
Ապրե՛ք-2-րդ, հոգնակի, ներկա։
Հաչում-3-րդ, հոգնակի, ներկա։
Փչեցին-3-րդ, հոգնակի, անցյալ։
Են քշում-3-րդ, հոգնակի, ներկա։
Կոտորվեցին-3-րդ, հոգնակի, անցյալ։
Տեսան-3-րդ, հոգնակի, անցյալ։
4․ Բալլադից դուրս գրեք գործիական հոլովով դրված 3, բացառական հոլովով դրված 2 գոյական։
Հազարներով, տակովն, բռով։
Ինձնից, տեղից, խըռըմփոցից։
5․ Գրեք ստեղծագործական աշխատանք «Եթե ես շա՜տ ուժեղ և հարուստ լինեի» վերնագրով։
Եթե ես շա՜տ ուժեղ և հարուստ լինեի

Ամփոփում

  • Ի՞նչ եք հասկանում քարտեզ ասելով։ Քարտեղ ասելով ես հասկանում եմ ինչ որ վայրի գծագիր
  • Ձեր կարծիքով անհրաժե՞շտ է քարտեզն այսօր։ Այո, քանի որ առանց քարտեզ կարելի է կորել:
  • Հնում ի՞նչ նյութեր են օգտագործել քարտեզներ պատրաստելու համար։ Օգտագործել են քար քատեզ պատրաստելու համար:
  • Ըստ բովանդակության ՝ քանի՞ խմբի են բաժանվում քարտեզները, և որո՞նք են դրանք։
    Լինում են քաղաքի քարտեզներ, երկրների քարտեզներ, գանձերի քարտեզներ, օվկիանոսների քարտեզներ:
  • google maps ծրագրով, գտե՛ք քարտեզի վրա Սևանա լիճը և փորձե՛ք որոշել ձեր բնակավայրի և Սևանա լճի միջև եղած հեռավորությունը։
    https://www.google.com/maps/dir/%D0%BE%D0%B7.+%D0%A1%D0%B5%D0%B2%D0%B0%D0%BD/55+Tsarav+Aghbyur+Street,+%D4%B1%D5%BE%D5%A1%D5%B6,+%D0%95%D1%80%D0%B5%D0%B2%D0%B0%D0%BD/@40.3026666,44.7982634,11z/data=!3m1!4b1!4m13!4m12!1m5!1m1!1s0x404073c3653254db:0x2e16e2bbfbe7383f!2m2!1d45.3351942!2d40.3449984!1m5!1m1!1s0x406aa3a465b865d5:0x6dac5c361dac173!2m2!1d44.5493638!2d40.2177779?entry=ttu